Osmanlı’da Boğdurulmalar ve Kardeş Katli

Osmanlı’da Boğdurulmalar ve Kardeş Katli

OSMAN BEY

Dündar Bey Katli

Osman Gazi, Yenişehir’e çok yakın olan Köprühisar Kalesi’nin alınması için gazilerle yaptığı müşaverede Dündar Bey sefere karşı çıkar. Bu hisarın alınması halinde Germiyanoğulları ile Rum tekfurlarının düşmanlıklarının celbedilebileceğini ileri süren Dündar Bey, seferi önlemek için büyük gayret sarf eder. Gaziler arasında bozgunluk ve kargaşa çıkması korkusuyla asabileşen Osman Gazi, kendisine hâkim olamayarak, amcası Dündar Bey’i okla vurup öldürür.

I. MURAT

Şehzade Halil ve İbrahim’im Öldürülmesi 1360

Orhan Gazi öldüğünde İbrahim, Murad ve Halil hayattaydı. İmparatorluğun 3. padişahının kim olacağının henüz belli olmadığı bu ortamda, Şehzade Murad, Ahilerin de desteğiyle devlet başkanlığı görevini yürütmeye başlamıştır. 

Bu durumda Şehzade Murad, yüksek nüfuza sahip olunca diğer iki kardeşi Şehzade Halil ve Şehzade İbrahim, kardeşleri Murad’a karşı isyan başlattılar.

Kardeşleri Halil ve İbrahim’i öldürten I. Murad, 1360 tarihinde olan bu olayla birlikte devletin bütün idaresini kontrol altına almıştır. 

Şehzade Savcı İsyanı 1373

Osmanlı’da ilk ciddi taht kavgası olarak tarihe geçer.

İdare ettiği sancakta (Bursa)  fazlaca nüfuza ve askere sahip olmaya başlayan Savcı Bey, kendi kuvvetleriyle bile savaşlara katılacak güce sahip olmuştur.

1373 bahar ayında Bizans İmparatoru V. Ioannes, vasıllık hizmetini gerçekleştirmek üzere I. Murad’ın Anadolu’da düzenlediği seferlere katılmakta iken ona vekâleten büyük oğlu Andronikos Palaiologos, Savcı Bey ile anlaşarak isyan başlattı. Bazı tarihi kaynaklara göre Savcı Bey, kendi adına para bastırmıştır. 

Sultan I. Murad, bu fitneyi ve kaos ortamını sonlandırmaya karar vererek Edirne’den Bursa’ya hareket etmiş ve Biga civarında bir sürek avı tertiplediğini ve oğlu Savcı Bey’in de bu organizasyona katılmasını arzu ettiğini oğluna bildirmiştir. Savcı Bey, bu çağrıya cevap dahi vermemiş ve savaş hazırlıkları yapmaya başlamıştır. I. Murad emrine itaat etmeyen oğluna karşı ordusuyla hareket etmiş, iki ordu Kete ovasında karşılaşmış ve Savcı Bey’in ordusu babası Sultan I. Murad’a yenilmiştir. Bu yenilginin üzerine I. Murad, bazı kaynaklara göre oğlunun gözlerine mil çektirmiş ve oğlu Savcı Bey’i idam ettirmiştir.

I. BAYEZİD (YILDIRIM)

I. Bayezid, Kosova Meydan Muharebesi’nin son saatlerinde babasının suikasta uğrayıp öldürülmesi üzerine savaş alanından çağrılarak kendisine biat edildi. Bu biat töreni biter bitmez düşman peşindeyken babasının ölümünden bile habersiz olan kardeşi Yâkub Çelebi’yi çağırttırarak çadırda boğdurdu.

Yıldırım Beyazıt’ın tahta geçtikten sonra yaptığı ilk iş, on kardeşini boğdurtmak oldu. Tarihçilere göre ‘Yıldırım’ unvanını kardeşlerini öldürmekteki çeviklikten dolayı almıştır.

I.  MEHMED ÇELEBİ

Fetret Devri

İsa Çelebi Mehmet Çelebi’nin adamları tarafından Eskişehir’de bir hamamda boğularak öldürüldü. 1406

Köylüler Musa Çelebi‘den bahşiş alabilmek gayesiyle Süleyman Çelebi‘yi saklandığı köyden kaçarken öldürdüler. 1411 

Musa Çelebi küçük bir ordusu ile kıstırıldı; büyük bir direniş gösterdi; ağır yaralandı; kaçmaya çalışırken bir çeltik arığına düştü. Mehmet Çelebi askerleri Musa Çelebi‘yi burada yakalayıp, hemen boğup öldürdüler.1413

II. MURAT

İktidarı için ilk olarak kardeşleri Ahmet, Mahmut ve Yusuf’un gözlerine mil çektirir.

Şehzade Mustafa (Düzmece) 1422

II. Murad döneminin başlangıcında en büyük siyasi krizlerinden birine sebebiyet veren Şehzade Mustafa en sonunda yakalanır ve Edirne’ye getirilip kale burcundan asılarak idam edilir.  1422

Küçük Mustafa İsyan’ı 1423

Murat, kardeşi Küçük Mustafa’nın isyanı üzerine 6 Eylül’de Konstantinopolis kuşatmasını kaldırıp Anadolu yakasına geçti. Mihaloğlu Mehmet Bey’i sipahilerle İznik üzerine gönderdi. Şehzadenin lalası Şarapdar İlyas ise beylerbeylik verme vaadleri ile elde edildi.

Şubat 1423’de Mihaloğlu İznik’i bastığı zaman, Şehzade Küçük Mustafa hamamda idi; yandaşları onu savunup kaçırmaya çalışırken Mihaloğlu yaralandı. Fakat lala Şarapdar İlyas küçük Şehzadeyi kendi atına bindirip götürüp II. Murat’a teslim etti. Şehzade Küçük Mustafa boğulup idam edildi; cesedi İznik dışında bir incir ağacına asıldı ve sonra Bursa’ya götürülüp Yeşil Türbe’ye gömüldü.

II. MEHMED (FATİH)

2. Mehmet’in tahta yeniden çıkınca yaptığı ilk iş henüz 18 aylık olan emzikteki kardeşi Ahmet’i boğdurtur. 1451

Fatih’in çıkardığı kanunnamesinin meşhur maddesine göre, “Nizam-ı âlem için şehzadeler öldürülebilirdi”. Bu maddeye dayanarak tahta çıkan padişahlar ilk iş ve kendilerine tanınmış bir hak olarak kardeşlerini katletmeye başladılar.

II. BAYEZİD

Cem Sultan Olayı

Askerin desteğiyle tahta çıkan Bayezid’e karşı kardeşi Cem de Bursa’ya gelerek adına hutbe okuttu, para bastırdı. Devletin paylaşılması Anadolu’nun kendisine verilmesi önerisi Bayezid tarafından kabul edilmedi. Bayezid’e bağlı kuvvetlere yenilen Cem, Mısır’a kaçtı.

Karamanoğullarının çağrısından cesaretlenerek yeniden Anadolu’ya geldiyse de yine yenilerek Rodos Şövalyeleri’ne sığındı. Cem, şövalyelerin yardımıyla Rumeli’ye geçerek saltanat mücadelesine devam etmek istiyordu. Fakat Bayezit şövalyelere para vererek Cem’in Avrupa’ya götürülmesini sağladı. Böylece Rodos şövalyeleri taht kavgasından yararlanmışlardır.

Cem yıllarca Avrupa’da şatodan şatoya gezdirildi. Kralların ve Papa’nın kendisinden İslam dünyası ve Osmanlı Devleti aleyhine yararlanmak isteklerine karşı geldi. II. Beyazıt Cem’in yaşamasından kaygı duyduğundan Papa’ya para vererek Cem’in zehirlenerek öldürülmesini sağladı. 25 Şubat 1495

I. SELİM (YAVUZ)

Babası Bayezid başta olmak üzere devlet erkânınca müstakbel padişah olarak görülen Şehzade Ahmet, Yavuz’un iktidarı ele geçirmesini hazmedememiştir. Ahmet, Konya’da hükümdarlığını ilan etmekle kalmamış, 19 Haziran 1512’de oğlu Alaaddin’i göndererek Bursa’yı da ele geçirmiştir. Alaaddin, Bursa Subaşını öldürterek padişahlık alameti olan hutbeyi babası Şehzade Ahmet adına okutmuştur. Bu duruma karşılık Selim, 29 Temmuz 1512’de Bursa’ya geçerek Alaaddin’i şehri terke zorlamıştır. Bu olayın üzerine,  Yavuz, Şehzade Ahmet taraftarı olan ve onunla gizli iletişimi de olan Sadrazam Koca Mustafa Paşa’yı idam ettirir.

Yavuz, sorun çıkarmaması için; Saruhan valisi iken ölen Şehzade Mahmut’un oğulları Kastamonu Beyi Orhan (1512), Emirhan (Emirhan henüz küçük olduğundan sancakbeyliğine yollanmamıştı) ve Sinop Beyi Musa’yı (1512); Şehzade Alemşah’ın oğlu Çankırı Beyi Osman’ı ve Şehzade Şehenşah’ın oğlu babasının ölümü üzerine Konya’ya tayin edilen Mehmet Bey’i ortadan kaldırtmıştır.

Selim’in padişahlığını tanıyan öz ağabeyi Şehzade Korkut bunun üzerine Saruhan Sancakbeyliği’ne tayin edilmiştir. Yavuz Sultan Selim, öz ağabeyinin fikrini öğrenmek için, bazı devlet adamlarının ağzından padişah olmasını arzu eder tarzda mektuplar yazdırmış, Şehzade Korkut’un, mektuplara müspet cevaplar vermesi üzerine Manisa kuşatılmıştır. 1513’te Bergama yakınlarında yakalanmıştır. Ardından Sultan Selim, ağabeyini 9 Mart 1513’te yay kirişiyle boğdurtmuştur.

Yavuz’un yanındaki devlet adamlarının dilinden Ahmed‘e mektuplar yazılarak, şehzadelerin ve Veziriazam Koca Mustafa Paşa’nın öldürülmesinden ve kendilerinin zor durumda olduğundan şikâyet etmişler ve Şehzade Ahmed’i ilk çarpışmada kendisine bağlı kalacaklarına inandırmışlardı. Bunun üzerine Ahmed Bursa üzerine yürümüş fakat Yenişehir Ovası’nda yapılan mücadeleyi kaybetmiştir. Daha sonra esir edilen Ahmet de Kapıcıbaşı Sinan Ağa’ya boğdurulmuştur. Devlete isyan suçunun had cezası olarak idam olunan Şehzade Ahmet, böylece 38 gün önce idam edilen kardeşi Şehzade Korkut’la aynı kaderi paylaşmıştır. Bu yolla Selim tahtın tek hâkimi konumuna gelmiştir.(Ocak 1514).

I.SÜLEYMAN (KANUNİ)

26 Aralık 1522’de Rodos’un fethi ile adada bulunan ve Hristiyan kimliği ile yaşayan Cem Sultan’ın oğlu Murad ve Murad’ın oğlu Cem boğduruldu. Murad’ın eşi ve iki kızı İstanbul’a gönderildi

Şehzade Mustafa’nın Boğdurulması (6 Ekim 1553)

Hürrem Sultan ve Sadrazam Damat Rüstem Paşa Şehzade Mustafa’nın boğdurulmasına kadar gelen olayda baş aktörler olarak öne çıkar.

Şehzade Mustafa babasının elini öpmek üzere otağ-ı hümayuna girdiğinde karşısında yedi dilsiz cellât onu karşıladı ve hemen üstüne atılarak boğmak istedilerse de Mustafa bunların elinden kurtulup kaçarken, dönemin güçlü güreşçilerinden biri olan ve saray hademeliği de yapan Zal Mahmud Ağa yetişerek şehzadeyi yere düşürüp boğmuştur. Bazı rivayetlerde padişahın da bu sırada çadırda olup oğlunun katline nezaret ettiği, bir perdenin arkasında bulunduğu veya oğlu ile konuştuğunu ifade edilir. Ayrıca, Şehzade Mustafa’nın ölümünden bir süre sonra oğlu Şehzade Mehmed taht için tehlike doğuracağı nedeniyle Dedesi Kanuni Sultan Süleyman tarafından boğdurulmuştur. (1553)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir