Türkiye’de İlk Milliyetçi Cephe Dönemi

26 Ocak 1974’de CHP-MSP Koalisyon Hükümeti güvenoyu aldı. Ancak iki parti arasında anlaşmazlıklar vardı. Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası CHP-MSE koalisyonu bozuldu. Bülent Ecevit, Kıbrıs Harekatı’ndan sonra hemen seçime gidilmesini istedi ve 18 Eylül’de Başbakanlıktan istifa etti.

23 Eylül’de Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Süleyman Demirel’i Hükümeti kurmakla görevlendirdi. Ancak 20 Ekim’de AP başkanı Demirel, Hükümeti kurma görevini Cumhurbaşkanı’na iade etti. Korutürk, Hükümeti kurma görevini tekrar Ecevit’e verdi. Ecevit azınlık hükümeti kurmak istedi ama diğer partiler, CHP’nin azınlık hükümeti kurmasına karşı çıktılar. Bu yüzden 7 Kasım’da Ecevit, Hükümeti kurma görevini iade etti.

12 Kasım’da Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Kontenjan Senatörü Sadi Irmak’ı Hükümeti kurmakla görevlendirdi. Sadi Irmak, Kabinesini açıkladı. Kabinenin çoğu Meclis dışından kişilerden oluşuyordu. Cumhurbaşkanı Korutürk Kabineyi onaylasa da 29 Kasım’da Sadi Irmak Kabinesi, TBMM’de güvenoyu alamadı. Başbakan Irmak istifasını Cumhurbaşkanı’na verdi.

Milliyetçi Cephe Üzerinde Anlaşmalar

7 Ocak 1975’de Süleyman Demirel başkanlığındaki Adalet Partisi, Necmettin Erbakan yönetimindeki Milli Selamet Partisi, Alparslan Türkeş idaresindeki Milliyetçi Hareket Partisi ve Turan Feyzioğlu’nun partisi Cumhuriyetçi Güven Partisi “Milliyetçi Cepheyi (MC)” olarak adlandırılan Hükümeti kurmak istediklerini açıkladılar. 21 Şubat’ta da dört parti seçim ittifakı için anlaştı.

Bu arada Başbakan Sadi Irmak, Hükümeti yeniden kurmak için parti liderleriyle yapacağı görüşmelere CHP Genel Başkanı Ecevit ile başladı. Yaptığı görüşmelerden olumlu sonuç alamadı. Ecevit de Cumhurbaşkanı Korutürk’ün kendisine verdiği Hükümeti kurma görevini kabul etmeyince Hükümeti kurma görevi Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel’e verildi.

21 Mart’ta Milliyetçi Cephe arasında koalisyon protokolü için çalışmalar başladı ve 31 Mart’ta AP Genel Başkanı Demirel in başkanlığında MC (Milliyetçi Cephe) Hükümeti kuruldu. MSP (Milli Selamet Partisi) Genel Başkanı Necmettin Erbakan, MHP (Milliyetçi Hareket Partisi) Genel Başkanı Alparslan Türkeş ve CGP (Cumhuriyetçi Güven Partisi) Genel Başkanı Turhan Feyzioğlu, Başbakan Yardımcısı olarak Kabinede yer aldılar. 12 Nisan 1975’de Demirel’in kurduğu MC Hükümeti güvenoyu aldı. Yapılan güven oylamasında kullanılan 422 oyun 222’si kabul, 218’iret, 2’si çekimser çıktı. 5 milletvekili oylamaya katılmadı.

Türkiye Kaynayan Bir Kazandı

Ülke oldukça karışıktı. Ekonomik açıdan zor günler yaşanıyor, gençler arasında sağ – sol çatışması hızla artıyordu.

28 Ekim’de Türk Lirası devalüe edildi ve 1 dolar 15 TL oldu. 1 Kasım’da TBMM ve Cumhuriyet Senatosu Başkanlıkları için yapılan oylamalarda, partiler arasında bir uzlaşma gerçekleşmeyince sonuç alınamadı. Ancak 54 gün sonra CHP’li Kemal Güven 48. oylamada tekrar TBMM Başkanlığı’na seçildi. 26 Aralık’ta da Cumhuriyet Senatosu Başkanlığı seçimleri sonuçlandı. AP’li Tekin Arıburun Senato Başkanı oldu.

Yurdun çeşitli yerlerinde boykot ve direnişler vardı. Çıkan sağ – sol çatışmalarında ölenler oluyordu. Bunun üzerine 6 Aralık’ta İstanbul Barosu avukatları, Hükümeti anarşik olaylara karşı uyarmak için duruşmalara girmediler.

1976 yılı öğrenci olayları, zamlar ve ekonomik güçlüklerle başladı. 3 Mart’ta İstanbul Yıldız Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi öğrenci olayları nedeniyle bir gün kapatıldı. 4 Ekim’de İstanbul’da benzin bulunamadı ve araç kuyrukları yüzlerce metreyi geçti. 14 Kasım’da İstanbul Üniversitesi Yönetim Kurulu, ‘Öğretim özgürlüğü ve can güvenliği bulunmadığı’ gerekçesiyle, öğretimi süresiz olarak tatil ettiğini açıkladı. 29 Kasım’da İstanbul Belediyesi’nde maaşlarını alamayan işçi ve memurlar, Belediye Sarayı’nı işgal ettiler.

Sağ-Sol Olayları Can Almaya Devam Etti

12 Ocak 1977’de ‘Can güvenliği kalmadığı gerekçesiyle Erzurum Atatürk Üniversitesi de süresiz olarak kapatıldı. İstanbul Emniyet Müdürlüğü; İstanbul genelinde son bir yıl içinde 510 öğrenci olayının meydana geldiği, bu olaylarda 13 öğrencinin öldüğü, 254 öğrencinin yaralandığı bildirdi.

4 Şubat 1977 tarihinde Türkiye Sivil Havacılık Sendikası’nın Türk Hava Yollarında aldığı grev kararı nedeniyle, THY’nin tüm iç ve dış seferleri durdu. 6 Şubat’ta Siyasal Bilgiler Fakültesi Yönetim Kurulu, can güvenliği olmadığı gerekçesiyle okulu 10 Şubat’a kadar tatil etti, 23 Şubat’ta ODTÜ’nün yeni Rektörü Profesör Tan, okulu 15 gün kapattı. 1 Mart’ta gelindiğinde, MC Hükümeti’nin görevde olduğu süre içerisinde TL 9. Kez devalüe edildi. TL’nin dolara karşı toplam kaybı % 27’ye ulaştı. Dolar ise 17.50 TL’ye fırlamıştı.

4 Mart’ta Türkiye Barolar Birliği’nin aldığı kararla tüm yurtta avukatlar davalara girmediler. Kanlı 1 Mayıs, İstanbul Taksim Meydanı’nda gerçekleşti. On binlerce kişinin üzerine açılan ateş sonucu çıkan panik neticesinde ezilerek olmak üzere 34 Kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı. Olayla ilgili olarak 350 kişi gözaltına alındı. 1. MC hükümeti IMF ile görüşmeler yaptı ve IMF’nin de öngördüğü gibi 5 Haziran’da Genel seçimler yapıldı. CHP 213, AP 189, MSP 24, MHP 16, CGP3 DP ise 1 milletvekilliği kazandı. 13 Haziran’da Başbakan Demirel’in istifa etmesiyle 1. MC Hükümeti sona erdi.

Bir cevap yazın